ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

5

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

يادداشت مترجم از شرح‌حال و سوانح زندگى دكتر ياكوب ادوارد پولاك نويسندهء كتاب « ايران و ايرانيان » يا با توجه دقيق‌تر عنوان آن « ايران ، سرزمين و مردم آن » چيز زيادى در دست نيست . در چاپ هفتم دائرة المعارف ماير « 1 » چاپ آلمان چند سطرى دربارهء وى به اين شرح ذكر شده است : « پولاك ، ياكوب ادوارد ، سياح ، تولد 1818 در يكى از نواحى بوهم ، مرگ هشتم اكتبر 1891 در وين ، از 1851 تا 1860 در ايران زيست و از 1855 به بعد طبيب مخصوص شاه بود . در 1882 بار ديگر به ايران سفر كرد و بخصوص به مطالعه و تحقيق در منطقهء الوند پرداخت . بعدها در وين به تدريس زبان فارسى مشغول شد . كتاب « ايران » را نوشت كه در سال 1865 در دو جلد بچاپ رسيد . » مرحوم محبوبى اردكانى در اثر خود به نام « تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران » ( تهران 1354 ) اطلاعاتى را كه در جرايد و كتب مختلف دربارهء پولاك وجود داشته جمع‌آورى كرده است . آنچه در ذيل به نظر مىرسد همه با استفاده از آن منبع است . « دكتر پولاك عملا معلم طب و جراحى بود ولى خودش سمت خويش را دواسازى نوشته است و ظاهرا استخدام او هم به عنوان معلم دواسازى يا حكمت كه مجموعهء معلومات طبى آن عصر بوده صورت گرفته بوده است . وى از همهء همكاران خود در ايران معروف‌تر بود زيرا به دستيارى شاگردان خود يك رشته مؤلفات طبى از خود به يادگار گذارد كه معرف هميشگى اوست . دكتر پولاك در سال 1272 قمرى پس از مرگ دكتر كلوكه و پيش از استخدام دكتر طولوزان طبيب مخصوص ناصر الدين شاه نيز بود « 2 » و پس از ده سال اقامت در ايران به وطن خود بازگشت و كتابى دربارهء ايران نوشت به نام « ايران ، سرزمين و مردم آن » . علاوه بر اين كتاب مقالات و رساله‌هاى مفيد ديگرى نيز راجع به ايران انتشار داده است . مترجم او محمد حسين خان قاجار بود « 3 » . دكتر پولاك براى نخستين‌بار در سال 1274 قمرى تخم چغندر قند را به ايران آورد و در مقام ترويج و كشت آن برآمد . « 4 » »

--> ( 1 ) . Meyers Lexikon . 7 . Auflage . 1928 ( 2 ) . مرآت البلدان ، جلد دوم ص 181 . ( 3 ) . وقايع اتفاقيه ، نمرهء نود و هشتم ، مورخ پنجم ربيع الاول 1269 ، ص 1 . ( 4 ) . همان روزنامه ، نمرهء سيصد و هفتاد و چهارم ، مورخ پنج‌شنبه شانزدهم شهر شعبان 1274 .